De zevenjarige Olive Hoover, mollig en bebrild, leeft in een bijzonder gezin. Haar wanhopige vader Richard is een mental coach die grossiert in tegeltjeswijsheden, haar zwaarmoedige broer Dwayne heeft gezworen niet meer praten tot hij bij de luchtmacht kan, haar homoseksuele oom Frank heeft zelfmoordneigingen, haar grofgebekte grootvader Edwin is verslaafd aan cocaïne en net uit het bejaardenhuis gezet, en haar moeder Sheryl, spil van het gezin, begint nu langzamerhand ook door te draaien.
De een gedraagt zich nog onmogelijker dan de ander. Opa Edwin gelooft hartstochtelijk in het zang&danstalent van zijn kleindochter Olive. Als tot ieders verbazing – behalve van grootvader en kleindochter — blijkt dat Olive mee mag doen aan de finale van de Little Miss Sunshineverkiezing, stapt het hele gezin in hun gammele Volkswagenbus en begint een hilarische rit naar Californië. Als de politie hen aanhoudt klinkt door de auto: ‘Everybody, pretend to be normal!’
‘Wat wij wilden laten zien is dat je je op een dieptepunt in je leven kunt bevinden, dat je je rottig kunt gedragen tegen de mensen die je het dierbaarst zijn, dat je dan toch bij de familie terechtkunt. Dat gaat niet over familiewaarden… maar over de waarde van families!’ vertellen Jonathan Dayton en Valerie Faris, de getrouwde regisseurs van Little Miss Sunshine.
Kijk om je heen en wat zie je? Cultuurverandering! Heeft iemand daar iets aan gedaan? Nee! Kan iemand daar iets aan doen? Evenmin! Cultuurverandering gebeurt gewoon. Gaat vanzelf. Daarom is verzet ertegen niet alleen dom maar ook erg grappig. En er vanuit een maakbaarheidsgedachte aan willen sturen (‘stimuleren!’) is even illusoir als vrolijkstemmend.
Misschien is het slimmer om goed te kijken wat je ziet en er je voordeel mee te doen. Vraag niet hoe het kan maar profiteer ervan! Er is heel veel voordeel deze dagen. En dat gaat verder dan dat ik vandaag vanuit huis binnen een straal van 500 meter het grootste deel van de internationale cuisine kan ruiken en proeven en de ingrediënten ervan kan zien en kopen.
Een van de meest intrigerende cultuurveranderingen die mij opvallen is de stille revolutie die zich voordoet onder leidinggevenden. Dat zijn steeds vaker vrouwen. En wat voor vrouwen! Een ander soort vrouwen dan ik zag opkomen in de jaren tachtig en negentig. Geen bitches, geen verklede mannen. Geen penisnijd - en dus ook minder castratieangst onder mannen!
Het afgelopen jaar heb ik zes vrouwelijke topambtenaren geïnterviewd voor de website van de Baak. Een leerzame ervaring. Ik wist wel dat er vrouwelijke toppers rondlopen die anders zijn. Waarbij ik nou eens niet het gevoel krijg dat ze uit tomeloze ambitie en niet te stuiten geldingsdrang vooruit en hogerop willen, koste wat kost. Vrouwen die normaal blijven doen.
Want wie schetst mijn verbazing? Ik kom zomaar zes bijzondere vrouwen tegen. Vrouwen die zo stevig zijn als je volgens de normen van het assessmentbureau van een topmanager mag verwachten en zo vriendelijk als elk kind van zijn of haar moeder hoopt en verlangt. Zeg maar: vriendelijke stevigheid. Of andersom: stevige vriendelijkheid. Afhankelijk van de situatie.
Het zijn stuk voor stuk vrouwen die weten wat ze willen. Ze paren nuchterheid aan betrokkenheid. Ze zijn rationeel maar dat wil niet wil zeggen dat ze hun gevoel niet tonen. Sterker nog, ze onderkennen hun gevoel en dat zetten ze ook in. Wat opvalt is dat ze zichzelf goed kennen, naar zichzelf durven kijken en open staan voor feed back. En die ook durven geven.
Wat is daar nou zo bijzonder aan? Dat is toch een prachtig profiel voor elke leidinggevende? Daar wordt van teamleiders tot directeuren toch op geselecteerd tegenwoordig? Dan kun je je afvragen waarom de Baak zulke goede zaken doet. Of waarom er zoveel ontevredenheid is over leidinggevenden en wat ze links en rechts schijnen aan te richten (‘managers!’).
Dat vriendelijke stevigheid / vriendelijke stevigheid bijzonder is ontdekte ik toen ik aan een van die vrouwen vroeg: ken je ook mannen die zo zijn? Het bleef lang stil. Ze wist het niet. En dat lag niet aan haar intelligentie, integendeel. Toen zij ze: ik ken wel vriendelijke mannen maar die zijn vaak niet stevig; en ook stevige mannen, maar die zijn vaak niet vriendelijk.
Daar zat ik dan. Als man. Ik wist het ook niet. Ik zie veel Machers en macho’s en ik zie veel watjes en softies. Zelf ga ik daar tussen heen en weer. Soms veel te stevig, en dan weer te vriendelijk. Die balans is zo lastig. De vrouwen die ik interviewde zie ik die balans veel beter bereiken. Natuurlijk, n = 6. Maar volgens mij heb ik de toekomst geinterviewd.
Want de cultuur verandert die kant op. Onherroepelijk, maar ook zonder dat iemand daar bewust mee bezig is, of daar op stuurt. Dit soort vrouwen komt omhoog, ze komen bovendrijven. Niet door gebrek aan gewicht maar omdat ze dingen voor elkaar krijgen zonder bedreigend te zijn. Behalve voor bange mannen van boven de vijftig. Maar daarover weer een andere keer.
Kijk voor de interviews op http://www.debaak.nl/themas/publiekebaak (voorpagina en meer onder ‘Interviews’)
Verschenen in: Tijdschrift voor Management Development, nummer 2, zomer 2008
Het tweede Mindz|Zin!Posium: de Vrij!Markt is een week achter de rug. Ik loop nog steeds na te genieten. En ik ben stil van de reacties. Een soort after party die al een week duurt! Nog steeds mensen die reageren, en hoe! En kijk hier eens naar de diaserie.
Want hoe goed kan een bijeenkomst verlopen? Hoe soepel kan het gaan? Hoe moeiteloos kun je samenwerken? (Bedankt mensen van Mindz.com!) Hoe goed kun je het met eerst vijftig, en later zelfs zestig mensen hebben? Mensen die elkaar voor een groot deel niet kenden, en nu wel. Dit smaakt naar meer!
We gaan zeker voor een volgend Mindz|Zin!Posium, waarschijnlijk rond 1 november. Dit keer communiceren we de datum ruim tevoren, voor de zomer! En wat gaat er gebeuren als we niet twee of drie weken maar drie of vier maanden tevoren al vertellen wanneer je dit feestje kunt verwachten?
Want een feest is het Mindz|Zin!Posium, heel kort samengevat. En het is een podium, een ontmoetingsplek, een leermoment, een smaaksensatie, een uitstalkast, een beroepskeuzetest, een doe-het-zelf shop, een werk-aan-de-winkel. Een feest voor lichaam, ziel en geest. (Hebben we gelijk een thema voor de derde aflevering!)
Wil je er zeker van zijn dat je er straks bij bent ga dan even naar Keep me posted op de Zin!Posium site en meld je aan voor de mailinglist.
