Begin jaren tachtig. Ze is begin twintig, heeft de opleiding Psychiatrisch Verpleegkundige net afgerond en is aan het werk in de psychiatrie. Maar het is haar teveel aan het worden. Ze begint zich depressief te voelen, ze is ziek aan het worden. Ze overweegt zich ziek te melden.
Maar ze weet ook: Ik word ziek van dit werk. Als ik weer beter ben wil ik hier niet meer terugkomen. Want dan word ik weer ziek. Ontslag nemen zou dus logischer zijn. Maar het is wel begin jaren tachtig. Veel werkloosheid, zeker onder jonge mensen. Zelf ontslag nemen betekent: waarschijnlijk geen werk, en zeker geen uitkering.
Ze weet nog iets. Als een verpleegkundige ziek is komt er geen vervanging, dat moeten de collega’s op de afdeling maar met elkaar oplossen. Dat betekent hetzelfde werk doen met minder mensen. Maar als een verpleegkundige vertrekt komt er wel een uitzendkracht. Zo zijn nu eenmaal de interne regels van de instelling.
Dus als ze ervoor kiest om zich ziek te melden moeten haar collega’s, die al hard werken, nog harder gaan werken. Ze vindt dat ze dat tegenover hen niet kan maken. Ze neemt ontslag en gaat naar de uitkeringsinstantie. Daar vertelt ze haar verhaal. Ze wordt aangehoord, en begrepen. Ze krijgt een uitkering.
Waar gebeurd. Begrip bestaat. Voor wie eerlijk is naar zichzelf. En doorzichtig voor anderen. Dat opent harten.
Laat het me weten als het tegenzit. Als je er doorheen zit. Als je het niet meer weet. Vertel het me als je producten uit de schappen verdwijnen, als je subsidie wordt ingetrokken of als je in de peilingen op nul staat.
Want als het crisis is kun je wat aan mij hebben.
Ik weet uit eigen ervaring: een crisis is naar, maar het hoeft niet erg te zijn. Je kunt er beter van worden. In een crisis wil iets tevoorschijn komen, onderaan de trap ligt een cadeau. Ik help je graag het te vinden.
Crisis en transformatie, mijn nieuwe boek VRIJ! gaat erover.
Tip voor het einde van elke dag.
‘Dit ging goed! Hier ben ik tevreden over! Goed gedaan hoor!’
Wat je doet is jezelf belonen voor het doen en bereiken van wat je zelf graag wilt. Je waardeert jezelf voor je eigen resultaten.
Wat je vroeger misschien niet genoeg gekregen hebt kun je nu jezelf geven. Zoveel je wilt. Overlaad jezelf met complimenten.
Je bent daarin niet meer afhankelijk van anderen. Beloon jezelf.
Wees aardig voor jezelf.
In een vaste relatie – werk en liefde – loop je vaak aan tegen je eigen onverwerkte shit. Je hoort of ziet bijvoorbeeld je vader of je moeder. En je voelt je zoals je je vroeger kon voelen.
Let op: het gaat niet over je vader en moeder. Die hebben het waarschijnlijk zo goed mogelijk gedaan, naar beste weten gehandeld. Die lopen zelf ook weer rond met hun ouwe dingen. Zoals wij allemaal.
Opgejaagd
Terechtgewezen
Gecorrigeerd
Benauwd
Niet vertrouwd
Niet gezien
Niet gehoord
Tekortgedaan
Afgeblaft
Gestraft
Zo kun je je voelen. Vaak is het pijn en verdriet uit je jeugd die wordt aangeraakt. Dat is niet fijn. Er ontstaat gedoe door. Waar je niet op zit te wachten. Want je wilt het goed hebben met de mensen waar je het meest om geeft, waar je van houdt. En daar krijg je nou juist vaak de grootste ruzie mee. En dat wil je niet. Het is energieverspilling.
Laat elke keer als je je zo voelt tot je doordringen, want je weet het: ‘Dit is ouwe shit! Ik voel me nu wel zo maar het is een oud gevoel. Daar kan die ander nu niets aan doen!’ Het gedrag van die ander doet je denken aan iets dat je toen pijn deed, verdriet deed. Misschien wel zonder dat je het toen in de gaten had. Maar toch wel voelde. En wegstopte.
Dat gevoel van vroeger komt nu naar boven. In volwassen relaties. Die zitten vol met echo’s uit je jeugd. Je kindertijd komt terug, elke keer als iets je onaangenaam raakt. Dan kun je je zomaar weer dat gekwetste kind voelen. Maar daar kan die ander niets aan doen! Het is jouw jeugd die boven komt. Die ander is de aanleiding, niet de oorzaak.
Een manier om erachter te komen of die ander werkelijk doet wat jij denkt dattie doet is het voor te leggen: door te vertellen hoe jij je voelt (dat rijtje hierboven, vrij uitbreidbaar). Maar zorg dat je het bij jezelf houdt. Dat de ander niet het gevoel krijgt dattie ondertussen door jou beschuldigd wordt. Wees niet boos op die ander: je krijgt er ruzie van.
Dat is lastig, want je hebt pijn, je voelt verdriet. Maar dat is oud. Ouwe shit! Weet dat je het vertelt tegen iemand die jou echt mag. Je praat niet met een tegenstander. Die ander is niet je vijand. Het is de kunst is om te laten zien hoe je je voelt. Dat begint met eerst erkennen en dan vooral ervaren hoe je je voelt. Kloten (jongens), kut (meisjes).
Als jij kunt vertellen hoe jij je voelt geef je de ander de ruimte om jou je vertellen hoe ie het bedoeld heeft. Maar dat doettie pas als ie zich niet aangevallen voelt! Daarom is vertellen hoe jij je voelt zo belangrijk. Je houdt het bij jezelf want je zegt ‘ik’: ‘Ik voel me verschrikkelijk als je zo praat. Ik kan er niet tegen. Het doet me pijn. Au!’
Op die manier - open, kwetsbaar - kan blijken dat je niet de ander zag of hoorde, maar iemand van lang geleden (die misschien wel - net als jij - in een vergelijkbaar spel zat?). Dan begrijp je ook hoe vervelend het voor die ander is om voor iemand anders te worden aangezien. Die krijgt door jou ongevraagd iets opgeplakt. Onbedoeld, maar het gebeurt wel.
Zo kun je erachter komen hoe vaak je aan het projecteren bent. Dat je niet de ander ziet maar je eigen verleden. Zo blijf je je eigen jeugd naspelen. Je leidingevende zie je aan voor je vader, je partner voor je moeder, je collega voor je broer of zus - ga zo maar door, vul maar in. Je herhaalt het verleden. Je draait rond in een oude cirkel. Stap eruit. Leef nu.
Laatst wilde ik een geeltje met ideeën voor kadootjes voor mijn vrouw in mijn agenda plakken. Ik plakte het bijna bij de verjaardag van mijn moeder… Ik ben vast niet de enige.
‘Fout! Mag niet! Hoort niet!’ Wie heeft dat vroeger niet gehoord? Die bestraffende toon. Terwijl je je meestal van geen kwaad bewust was. Je schrok ervan. Al liet je dat misschien niet merken. Of je voelde het niet meer. Je sloot je er voor af. Ging het misschien wel normaal vinden. En nu doe je het zelf ineens - tegen je eigen kinderen.
Kinderen die veel gestraft zijn, of bestraffend zijn toegesproken, voelen zich snel schuldig. ‘Niet goed gedaan! Fout, mag niet!’ zeggen ze tegen zichzelf. Wat vroeger door ouders en ouderen gezegd werd zeggen ze later tegen zichzelf. Ze beschuldigen zichzelf, ze voelen zich door anderen snel beschuldigd en zo beschuldigen ze zelf weer anderen.
Op die manier straf je uiteindelijk jezelf en je omgeving. Je weet niet beter, je hebt niet anders geleerd - net als degenen die je straffen. Die boze, verwijtende, bestraffende toon heb je overgenomen (net als zij). Die is van jou geworden. Als je uitgerust en ontspannen bent valt het nog wel mee. Maar als je moe of gespannen bent… Berg je dan maar.
Hoe kom je daar van af? (Wordt vervolgd)
Eigenlijk ontzettend grappig. Al die aandacht voor Barack Obama. Die hooggespannen verwachtingen. Of oververspannen verwachtingen? Je zal toch in zijn schoenen staan. ‘Aller ogen zijn gericht op Kwatta.’ Hoe trek je dat? Dan moet je wel heel stevig in je schoenen staan.
Tegelijkertijd is het ook vermakelijk dat we ‘Oeh’ en ‘Aah’ roepen over een heel gewoon mens. Want ook Barack Obama is gewoon een mens. Die volgens zijn vrouw Michelle net als elke andere man de vuilniszakken moet buiten zetten: ‘Yes you can!’ En toch is ie bijzonder. Waarom eigenlijk?
‘Hij is… zo begrijpelijk, zo toegankelijk, zo menselijk,’ hoor je dan. Hoezo bijzonder?! Is het niet bizar dat het zo bijzonder is dat iemand normaal doet?! Want wat is er nou bijzonder aan begrijpelijk, toegankelijk, menselijk zijn? Normaal doen is blijkbaar niet normaal… Hoe normaal doe jij?
Doe de test: Hoe Obama ben ik?
> Integer - nooit / soms / vaak / altijd
> Transparant - nooit / soms / vaak / altijd
> Betrouwbaar - nooit / soms / vaak / altijd
> Begrijpelijk - nooit / soms / vaak / altijd
> Begripvol - nooit / soms / vaak / altijd
> Betrokken - nooit / soms / vaak / altijd
> Respectvol - nooit / soms / vaak / altijd
Hoe scoor je? Hoe Obama ben jij?
[Punten: nooit = 0, soms = 1, vaak = 2, altijd = 3]
UITSLAG
Level: 1 / 0 - 7 punten - Werk aan de winkel!
Er is voor jou nog een wereld te winnen. Het kan alleen maar beter worden. Voel je je vaak gewantrouwd? Onbegrepen? Respectloos behandeld? Als je hieraan gaat werken zullen mensen je meer gaan vertrouwen. Je zult meer voor elkaar krijgen en je relaties zullen verbeteren. Misschien gaat je liefdesleven er zelfs op vooruit! Maar denk voorlopig nog niet aan kinderen. Voor het dragen van echte verantwoordelijkheid is het nog te vroeg. Oefen eerst in kleine kring, met vertrouwde mensen. Neem ze met je mee, leg ze uit waar je bent. Vraag begrip voor jou en wat je te doen hebt. Dat is al een goede oefening. Succes! Je kunt het!
Level: 2 / 8 - 14 punten - Je bent op weg!
Je begrijpt hoe het werkt. Hoe meer je zelf iets aan de dag legt hoe meer je ervan terugkrijgt. Wil je meer vertrouwd worden? Wees betrouwbaar. Wil je meer respect? Toon respect. Wil je meer begrip van andere mensen? Heb begrip voor een ander. Je kent inmiddels het principe van wederkerigheid. Wat je geeft krijg je terug. Ga door, en oefen met verantwoordelijkheid nemen. Vraag er ook om, als je denkt dat je het aankunt. Je kunt gaan denken aan kinderen, en ook aan een leidingegevende rol. Wees zo open en duidelijk als je kunt over wat je wilt en wat mensen van je kunnen verwachten. Dat is de best denkbare oefening voor nu. Doen!
Level: 3 / 15 - 21 punten - Gefeliciteerd!
Je hebt een hele weg afgelegd. Aan jou kun je grote verantwoordelijkheden toevertrouwen. Want daar kun jij mee omgaan. Je kent jezelf, inclusief je vervelende kanten. Je kent de valkuilen van het ego, want je bent je er zelf genoeg ingestapt. Je laat je steeds minder gek maken en bescheidenheid siert je inmiddels. Je laat je nergens meer op voorstaan. Je hebt begrip voor andermans tekortkomingen, want je kent die van jezelf goed genoeg. Uit eigen ervaring weet je: eerlijk duurt het langst. Je hebt niets te verbergen. Je vertrouwt jezelf, en daarom ben je zo betrouwbaar. Je bent een voorbeeld voor je omgeving - een aanwinst voor deze wereld. Van harte!
