(Anton Henning, Blumenstilleben Nr. 193)
‘Ben je gelukkig met je leven?’ vragen ze je wel eens op de Vrije School. Het is niet alleen een ongebruikelijke vraag. Het is ook een ongemakkelijke vraag. Want wie durft daar nou voluit ‘Ja!’ op te zeggen? Wie is er nou echt gelukkig? Daarvoor gebeuren er in je leven toch teveel dingen waar je niet gelukkig van wordt? Daarvoor maak je toch teveel narigheid mee?
‘Ben je gelukkig met je leven?’ is ook een confronterende vraag. Want je voelt ook wel dat als je niet volmondig ‘Ja’ zegt er iets blijft hangen, dat er iets gaat knagen. Je kunt je door die vraag zomaar bewust worden dat je niet helemaal (of helemaal niet!) gelukkig bent met je leven. En wat dan? Help! Laat maar even. Niet aan me vragen. Dan hoef ik niet te antwoorden. Ik wil het liever niet weten.
Steeds meer mensen willen het wel weten. Tenminste, ik kom er steeds meer tegen. Dat vergt moed. En soms kun je ook niet anders. Ben je het zat om te leven zoals je leeft. Wil je het echt anders. Omdat je ontevreden, of onbevredigd bent. Dan heb je ook een goeie reden, dan komt het van binnenuit. Je moet je leven - en vooral je dagelijks leventje! - ook zat genoeg zijn om er echt iets aan te willen veranderen. Waarom zou je anders?
Nog wat van dat soort vragen: Waar word je nou echt blij van? En doe je dat ook? Geniet je van wat je doet? En geniet je ook genoeg? Heb je vandaag nog iemand anders blij gemaakt? En was dat vaak genoeg? Wat is voor jou werkelijk van waarde? En gebeurt dat ook genoeg? Welke dingen die je doet vind je eigenlijk verschrikkelijk om te doen? En waarom doe je ze dan?
Al die vragen komen bij mij boven. Ik wil me er meer van bewust worden of ik goed bezig ben. Daarom ben ik op zoek naar een dagelijkse check. Die moet eenvoudig zijn, anders werkt het niet. Vragen die je bewust kunnen maken van wat je wilt en waar je mee bezig bent. Vragen die je aan het denken zetten. Waardoor zaken die je altijd normaal gevonden hebt misschien toch minder normaal zijn dan je denkt. Of dat je wensen en verlangens een andere kant uitgaan dan je tot nu toe dacht.
Vragen waar je gelukkiger van kunt worden en je bewustzijn van kan groeien. ‘Je bewust zijn of je niet bewust zijn, dat is de vraag’ - Theo Maassen, met dank aan William Shakespeare.
(Wordt vervolgd)
M’n veertigste jaar was een topjaar. Succes, geld, roem. Allemaal betrekkelijk, en in kleine kring, maar toch. Ik voelde mezelf een hele meneer. Ik had net een prachtig boek geproduceerd dat ook nog heel goed liep. De eerste oplage was direct al tienduizend stuks, en ik was eindelijk de uitgever geworden die ik volgens alle beroepskeuzetesten die ik ooit gedaan had beslist moest worden. Dacht dat ik alles aankon. Bij de meeste mensen gaan dan alarmbellen rinkelen. Bij mij niet. Ik had niet in de gaten wat er om me heen gebeurde. Volg je hart, leef je droom, succes verzekerd. Toch?
Dat succes wilde niet zeggen dat mijn kostje gekocht was. Erger nog, ik had m’n hand danig overspeeld. Mijn opdrachtgever was not amused toen hij merkte dat ik ondertussen zaken ondernam waarvan hij vond dat die overlapten met die van hem. Ik vond natuurlijk van niet maar dat maakte niet uit. Ik vond dat ik daar als zelfstandig ondernemer de vrijheid en de ruimte voor moest hebben. Hij dus niet. Hij vond ik dat ik eigenlijk in dienst was. Ik vond dat onzin. Maar de advocaten kwamen uit op een riante ontslagvergoeding… Dus toch in dienst? Hoe dan ook, het was over.
Hoe zeer het over was had ik nog niet door. Want ik ging gewoon door met waar ik mee bezig was. Weinig reflectie, veel eigen gelijk. Incasseren, en gauw weer verder. De grootste concurrent van het bedrijf waar ik net weg was wilde graag met me praten. Maar op het laatst knapte het toch af. Balen, maar ja. Verder. Maar er kwam geen verder… Er volgde een periode van tien maanden waarin niets lukte, niets werkte. Geen werk, geen geld. Wel net drie kinderen gekregen in vier jaar. En helemaal volgens het boekje ontspoorde de relatie met mijn vrouw. Na negen maanden was alles op. Het geld, de liefde, alles.
De brief van de bank maakte het feest compleet. Die dreigde met executieverkoop van het huis. Toen gaf ik het op. Ik wist het echt niet meer, dacht dat ik gek werd. Dat vertelde ik mijn huisarts waar ik regelmatig een goed gesprek mee had. Maar dat was ook op, het werkte niet meer. De therapeut waar ik terecht kwam was godzijdank een rustige wijze vrouw en geen opgewonden eigenwijze man. Anders was ik mezelf weer tegengekomen! Ik kwam er al snel achter dat ik niet gek was, maar dat er wel heel wat werk aan de winkel was. En gelukkig zei mijn vrouw niet lang daarna ‘Ja’ tegen relatietherapie.
Eerst had ik nog wel aan de therapeut gevraagd waarom ze eigenlijk psychiater was geworden. Als ervaren inkoper van belangrijke zaken was ik per slot gewend dat soort vragen te stellen. Hoe eigenwijs kun je zijn? Ook al zit je aan de grond? Ze gaf een antwoord waar ik blij en stil van werd. ‘Ik wilde als arts iets doen met het hart. Dus toen ik ging specialiseren kon ik kiezen tussen cardiologie en psychiatrie. Het werd dat laatste.’ Ik was om. Iemand die op zo’n manier kon denken, die twee kanten van het hart kon zien, die lichaam en ziel, hoofd en hart kon verbinden, daar was ik hard aan toe.
En zo gebeurde het dat ik op maandag bij een detacheringsbureau zat (Ik! Bij een detacheringsbureau!) dat misschien iets voor me had. Dat bleek een klus(je) voor twee maanden bij een intern uitzendbureau van het bedrijf waar ik vier jaar daarvoor was vertrokken. Ik werd aangenomen door iemand die mijn collega was geweest en waar ik toen van dacht: ‘Mwah’, en waarschijnlijk ook zo tegen deed. Daar kon ik nu maar beter normaal tegen doen. Ik werd aangenomen op precies hetzelfde salaris waarmee ik daar ooit vertrokken was. Terwijl iedereen daar doorgegroeid was. Maar ja, ‘Beggars can’t be choosers.’
Na die maandag was ik op dinsdag bij de bank. Die verleende uitstel van executie toen ik kon laten zien dat ik een contract had voor twee maanden. Op woensdag had ik mijn eerste therapiegesprek. En op donderdag ging ik voor het eerst sinds tien maanden weer aan het werk. Minder eigenwijs, met een minder grote mond, en met minder ego. Meer verbonden, met meer verantwoordelijkheid, en meer creativiteit. Ik begon langzaam maar zeker op te krabbelen en de weg omhoog weer te vinden. Mijn contract werd verlengd. En niet veel later vond ik een baan die helemaal bij me paste. Om daar…
(Meer lezen? Kijk hier ook even)
Chris Kelvin: Am I alive, or dead?
Rheya Kelvin: We don’t have to think like that any more. We’re together now. Everything we’ve done is forgiven. Everything.
Steven Soderbergh, Solaris [last lines]
We gaan allemaal dood of weg
Dat willen we niet maar dat gebeurt toch
Daar kan je gewoon op zitten wachten
Maar dat heeft geen enkele zin
Het gaat erom wat je in de tussentijd doet
Daar gaat het om
Kim van Kooten, Alles is Liefde
“Als ik naga hoeveel mensen d’r waren bij de begrafenis van mijn vrouw kan ik eigenlijk alleen zeggen – de straten stonden vol, hier op het kerkhof kon niemand meer bij - dan kan ik maar een ding zeggen: Meid als ik zie wie d’r allemaal is gekomen om jou nog de laatste eer te bewijzen dan kan ik alleen maar zeggen, wat heb je het geweldig gedaan. Want je bent in het leven niet wat je voor jezelf hebt betekend maar wat je voor anderen hebt betekend. Moet je goed onthouden hoor… Want het verrekt hier van de egoïsten op aarde.”
Johnny Hoes
In: Johnny Hoes - Och was ik maar (tv documentaire van Hans Heijnen)
Wat is voor liefde noodzakelijk? Waarover moet een wezen beschikken eer het een ander wezen kan liefhebben? Dan moet dit wezen volledig zelfbewust zijn, het moet volkomen zelfstandig zijn. Geen enkel wezen kan een ander liefhebben in de diepste zin van het woord, wanneer deze liefde niet een vrije gift is aan dat andere wezen.
Rudolf Steiner
Doe je iets voor een ander, of doe je het eigenlijk voor jezelf? Daar is niks mis mee, maar wel handig om je van bewust te zijn. Dan begrijp je waarom die ander misschien niet blij is met wat je doet of zegt. Terwijl je toch zo aardig en lief doet en het zo goed bedoelt!
Andersom, als je zonder bijbedoeling aardig of lief doet - gewoon omdat je je op dat moment zo voelt! - kan die ander zomaar blij met je zijn. Je bent nergens op uit, je bent aardig of lief, en dat kan voor de ander een geschenk zijn. Zomaar, ongevraagd…
Ken je dat gevoel, dat het beste wat je te bieden hebt ergens diep van binnen zit? Je verlangt ernaar, want je weet dat het ergens is. Weggestopt. Hoe gaat dat nou in z’n werk, het opbergen van het mooiste en ook het meest kwetsbare van wat je bij je hebt? Je begint toch als een onbeschreven blad? Open, alles is nog mogelijk? Misschien is dat nou net het punt.
Stel, je bent een gevoelig en betrokken kind. Gevoelig voor signalen uit je omgeving en betrokken bij de mensen en de wereld om je heen. Dat leer je al snel af als je opgroeit in een omgeving die niet goed om kan gaan met jouw gevoeligheid, daar misschien zelfs nerveus en afwijzend op reageert (‘Heb je haar weer…’ ‘Wat zeurt je nou toch…’) en jouw betrokkenheid te dichtbij voelt komen (‘Moet je nou overal moeilijk over doen?’) of zich zelfs schuldig voelt over wat jij allemaal aankaart (‘We kunnen niet al het leed van hele wereld op onze schouders nemen hoor!’).
Façade
Stel, de boodschap die je ondertussen krijgt is: Wees sterk en onafhankelijk! Zo kun je overleven in de grote boze wereld (En thuis, denk je ondertussen onbewust). Dat neem je over, want iedereen om je heen doet zo. Dat is de norm. Dus sterk en onafhankelijk wordt het scherm waarachter jij je verborgen houdt. Dat wordt jouw façade. Zo kun je overleven in de wereld, want zo weet je je thuis ook te redden.
In plaats van ‘overleven’ of ‘het redden’ kun je ook lezen: succesvol zijn. Want dat is de vertaling die we hier vaak aan geven. Om het nog draaglijk te houden. Een heel begrijpelijke strategie, niets mis mee. Maar positief formuleren of afzwakken kan wel hinderlijk zijn als je dat scherm, je façade wilt opruimen. ‘Het valt toch wel mee?’ vertraagt het proces van afscheid nemen van het ophouden en het groothouden.
Misverstand
Maar wat gebeurt er ondertussen. Jouw façade wordt door je omgeving gezien en ervaren… als degene die jij bent. Jij weet ergens, onbewust wel dat het een façade is. Dat het jouw manier is om je erdoor te slaan: Ik ben sterk en onafhankelijk. Terwijl je eigenlijk, daaronder, goed verstopt en opgeborgen, gevoelig en betrokken bent. Maar dat weet verder niemand. Weet je het zelf nog wel? Het is in ieder geval niet aan je te merken! Erger nog, mensen, zeker degenen die jou niet zo goed kennen, vinden jou koud en afstandelijk! Jouw façade roept dat misverstand op. Elke dag, steeds weer voed je dat misverstand. Dus volgens anderen ‘ben’ jij zo. En daar baal je weer van. Dus daar verzet jij je natuurlijk tegen. Op jouw sterke en onafhankelijke manier. Waarop iedereen zegt: zie je wel, koud en afstandelijk!
Karikatuur
Koud en afstandelijk, dat is de karikatuur die dan van jou ontstaat. En dat beeld, dat je zelf ongemerkt en onbewust voedt, is letterlijk en precies het omgekeerde van het beeld waarmee je begon: gevoelig (warm) en betrokken. En als je dan ook nog eens op een sterke en onafhankelijke manier aan de slag gaat met je oorspronkelijke drijfveren als warmte en betrokkenheid is het feest compleet: dan ben iemand die in de ogen van anderen koud en afstandelijk praat over grote idealen en een mooie wereld. Dan spoor je niet in de ogen van anderen want je wat je in houding en gedrag uitdrukt stemt niet overeen met je boodschap. En dan roep je heel veel weerstand op, tot je eigen frustratie.
In de media zie je mooie voorbeelden van hoe dit werkt, mensen die last hebben van de weerstand die ze zelf creëren. Zoals verbeten politici, op de barricaden voor allerlei goeds terwijl ze zich onaardig gedragen of zelfs lelijk doen. Mooie woorden die uit een koud hart lijken te komen. Daar wordt je niet blij van. Zulke politici kunnen het bij sommigen goed doen maar anderen des te harder afstoten.
