Otto Scharmer was in het land. In Amsterdam, te gast bij de Iona Stichting. Samen met Arthur Zajonc, natuurkundige en nog veel meer. Scharmer is Duitser van geboorte, zat op de Vrije School in Hamburg, en is nu wetenschapper bij het MIT in Boston. Hij is een kameraad van Peter Senge en Joe Jaworski. Zij zijn de lui van Presence, het werkelijk aanwezig zijn in het hier en nu en aansluiten op iets groters dat tevoorschijn wil komen: de Bron (Source). De een nog slimmer en wijzer dan de ander. Moderne zieners.
Scharmer brengt zijn Theory U aan de man. Nu ook in het Nederlands vertaald, vandaar het feestje in de Rode Hoed. Zijn verhaal is dat je de toekomst die zich aandient kunt waarnemen – en ook binnen kunt stappen – als je in staat bent met een Open Geest, een Open Hart en een Open Wil in het leven te staan. Wat je daarbij belemmert zijn je eigen oordelen, cynisme en angst (Voices of Judgment, Cynicism, Fear). Loslaten is dan waar het om draait. Zo dat zijn heel wat Grote Woorden bij elkaar. Makkelijk gezegd, nu nog doen.
Bij het weggaan liep ik tegen Herr Doctor Scharmer zelf aan. Ik vroeg hem: ‘Wat is het belangrijkste dat we hebben los te laten?’ Met dat grappige Duitse accent antwoordde hij, na enig denken (terwijl hij zijn ene arm in een mouw van zijn jas stak, daarna de andere) ‘Ego… and old habits - vat do you zink?’ (okee, ik overdrijf dat accent).
Ik antwoordde dat ik het van harte met hem eens was: oude structuren – gestold, verstard, verhard – in mezelf, in onszelf, in de maatschappij, zeg maar de samengevatte geschiedenis – persoonlijk en maatschappelijk – belemmert mij, ons om de volgende stap te maken – naar openheid, eerlijkheid, duurzaamheid, naar leven in vrijheid en liefde, mij wel in elk geval (dat zei ik niet allemaal hoor, dat bedenk ik nu).
Onze geschiedenis, inclusief onze persoonlijkheid (dat samenstel van onze verdedigingsmechanismen en overlevingsstrategieën) belemmert ons om de toekomst in te stappen. Want een volgende stap betekent altijd: loslaten. En je weet wat je hebt en je weet niet wat je krijgt. Daarom helpt een crisis: je moet wel, het maakt niet meer uit. Wat je dacht te hebben wordt je uit handen geslagen, oude gewoonten werken niet meer. Kun je dus maar beter me stoppen. Kap nâh!
En ja, dat ego houdt het bij elkaar. Taaie rakker hoor, dat ego… Tenminste, bij mij wel. Uiteindelijk is het natuurlijk angst: angst voor het onbekende. Ook de angst om teleurgesteld te raken, angst om afgewezen te worden, angst om uitgelachen te worden. Moed is nodig. De moed om in vrijheid te leven. En de moed om lief te hebben. Om te beginnen jezelf, dan de ander.
‘Moedig sla ik dus de ogen naar het onbekende land,’ zong mijn oma vroeger.
“Tell me the weight of a snowflake,” a coal-mouse asked a wild dove.
“Nothing more than nothing,” the dove answered.
“In that case I must tell you a marvelous story,” the coalmouse said.
“I sat on a branch of a fir, close to its trunk, when it began to snow-not heavily, not in a raging blizzard-no, just like in a dream, without any violence. Since I didn’t have anything better to do, I counted the snowflakes settling on the twigs and needles of my branch. Their number was exactly 3,471,952. When the 3,741,953rd dropped onto the branch-nothing more than nothing, as you say-the branch broke off.”
Having said that, the coal-mouse flew away.
The dove, since Noah’s time an authority on that matter, thought about the story for a while, and finally said to herself, “Perhaps there is only one person’s voice lacking for peace to come to the world.”
[Bron: Synchronicity, The Inner Path of Leadership, Joseph Jaworski and Betty S. Flowers]
November 1988 stond ik bij de Berlijnse Muur. Het was er donker en stil. Er ging een telefoon over, traag gerinkel. Als iemand me toen gezegd had: ‘Over een jaar staan hier mensen op te dansen,’ had ik het niet geloofd.
Een jaar later, 9 november 1989. Er stonden mensen op de muur. Uitgelaten, opgetogen. Het was voorbij. Genoeg mensen hadden er genoeg van. Genoeg kritische massa. Ik geloof daar wel in.
Waar heb jij genoeg van? Als er genoeg anderen zijn die er ook genoeg van hebben kan het voorbij zijn. Zomaar. En misschien ben jij wel die ene die nog nodig is.
De vrouw zit in de zon op een bank aan de Hofvijver. Ze leest aandachtig in een dik boek. Het hondje drentelt voor haar voeten. Ik wens haar gelukkig nieuwjaar. ‘Ik wens u ook een zeer gezegend nieuw jaar toe’ antwoordt ze - gedragen en met een zuidelijke tongval. Ze doet het boek dicht en sluit haar ogen. Catechismus staat op de cover.
De zon verdwijnt achter het Buitenhof. De vrouw doet het boek in haar rugzakje en vertrekt. Even later staat ze iets verderop in de laatste zonnestralen - rechtop en met gesloten ogen . Vanaf het Plein nadert langzaam een jonge man. Hij heeft een beker koffie in zijn hand. Met zijn andere hand houdt hij de lage zon uit zijn ogen. Ik maak een foto.
Soms zie ik iets bewegen. Met m’n mobieltje leg ik dat vast. Het gaat mij om het beeld, het geluid hoeft er niet bij. Daarom zijn deze filmpjes stil. Stille beweging. s t i l l e f i l m p j e s
En sinds afgelopen zomer zijn er K I K K E K I E K J E S. Soms zie ik iets dat ik vast wil houden. Dan pak ik ook m’n mobieltje en probeer ik een foto te maken van wat ik denk te zien.
M’n veertigste jaar was een topjaar. Succes, geld, roem. Allemaal betrekkelijk, en in kleine kring, maar toch. Ik voelde mezelf een hele meneer. Ik had net een prachtig boek geproduceerd dat ook nog heel goed liep. De eerste oplage was direct al tienduizend stuks, en ik was eindelijk de uitgever geworden die ik volgens alle beroepskeuzetesten die ik ooit gedaan had beslist moest worden. Dacht dat ik alles aankon. Bij de meeste mensen gaan dan alarmbellen rinkelen. Bij mij niet. Ik had niet in de gaten wat er om me heen gebeurde. Volg je hart, leef je droom, succes verzekerd. Toch?
Dat succes wilde niet zeggen dat mijn kostje gekocht was. Erger nog, ik had m’n hand danig overspeeld. Mijn opdrachtgever was not amused toen hij merkte dat ik ondertussen zaken ondernam waarvan hij vond dat die overlapten met die van hem. Ik vond natuurlijk van niet maar dat maakte niet uit. Ik vond dat ik daar als zelfstandig ondernemer de vrijheid en de ruimte voor moest hebben. Hij dus niet. Hij vond ik dat ik eigenlijk in dienst was. Ik vond dat onzin. Maar de advocaten kwamen uit op een riante ontslagvergoeding… Dus toch in dienst? Hoe dan ook, het was over.
Hoe zeer het over was had ik nog niet door. Want ik ging gewoon door met waar ik mee bezig was. Weinig reflectie, veel eigen gelijk. Incasseren, en gauw weer verder. De grootste concurrent van het bedrijf waar ik net weg was wilde graag met me praten. Maar op het laatst knapte het toch af. Balen, maar ja. Verder. Maar er kwam geen verder… Er volgde een periode van tien maanden waarin niets lukte, niets werkte. Geen werk, geen geld. Wel net drie kinderen gekregen in vier jaar. En helemaal volgens het boekje ontspoorde de relatie met mijn vrouw. Na negen maanden was alles op. Het geld, de liefde, alles.
De brief van de bank maakte het feest compleet. Die dreigde met executieverkoop van het huis. Toen gaf ik het op. Ik wist het echt niet meer, dacht dat ik gek werd. Dat vertelde ik mijn huisarts waar ik regelmatig een goed gesprek mee had. Maar dat was ook op, het werkte niet meer. De therapeut waar ik terecht kwam was godzijdank een rustige wijze vrouw en geen opgewonden eigenwijze man. Anders was ik mezelf weer tegengekomen! Ik kwam er al snel achter dat ik niet gek was, maar dat er wel heel wat werk aan de winkel was. En gelukkig zei mijn vrouw niet lang daarna ‘Ja’ tegen relatietherapie.
Eerst had ik nog wel aan de therapeut gevraagd waarom ze eigenlijk psychiater was geworden. Als ervaren inkoper van belangrijke zaken was ik per slot gewend dat soort vragen te stellen. Hoe eigenwijs kun je zijn? Ook al zit je aan de grond? Ze gaf een antwoord waar ik blij en stil van werd. ‘Ik wilde als arts iets doen met het hart. Dus toen ik ging specialiseren kon ik kiezen tussen cardiologie en psychiatrie. Het werd dat laatste.’ Ik was om. Iemand die op zo’n manier kon denken, die twee kanten van het hart kon zien, die lichaam en ziel, hoofd en hart kon verbinden, daar was ik hard aan toe.
En zo gebeurde het dat ik op maandag bij een detacheringsbureau zat (Ik! Bij een detacheringsbureau!) dat misschien iets voor me had. Dat bleek een klus(je) voor twee maanden bij een intern uitzendbureau van het bedrijf waar ik vier jaar daarvoor was vertrokken. Ik werd aangenomen door iemand die mijn collega was geweest en waar ik toen van dacht: ‘Mwah’, en waarschijnlijk ook zo tegen deed. Daar kon ik nu maar beter normaal tegen doen. Ik werd aangenomen op precies hetzelfde salaris waarmee ik daar ooit vertrokken was. Terwijl iedereen daar doorgegroeid was. Maar ja, ‘Beggars can’t be choosers.’
Na die maandag was ik op dinsdag bij de bank. Die verleende uitstel van executie toen ik kon laten zien dat ik een contract had voor twee maanden. Op woensdag had ik mijn eerste therapiegesprek. En op donderdag ging ik voor het eerst sinds tien maanden weer aan het werk. Minder eigenwijs, met een minder grote mond, en met minder ego. Meer verbonden, met meer verantwoordelijkheid, en meer creativiteit. Ik begon langzaam maar zeker op te krabbelen en de weg omhoog weer te vinden. Mijn contract werd verlengd. En niet veel later vond ik een baan die helemaal bij me paste. Om daar…
Good morning! What we have in mind is breakfast in bed for four hundred thousand. (…) We must be in Heaven, man! There’s always a little bit of Heaven in a disaster area.
> Woodstock was officieel uitgeroepen tot rampgebied, vandaar deze opgewekte dagopening van de dorpsomroeper op de laatste ochtend van het festival - aansluitend speelde Jimi Hendrix voor een bijna verlaten terrein de sterren van de hemel met zijn versie van Star-Spangled Banner en nog veel meer.
Iedereen die denkt: ‘Crisis! Wat kan ik ermee?’ kan ik een hoofdstuk uit VRIJ! Leef je eigen leven aanraden: Berg op, berg af - Transformatie voor dummies. Je vindt het halverwege in de vrije bladerversie met de eerste vierenveertig bladzijden van VRIJ! Leef je eigen leven, een boek over het nut van crisis.
Het hoofdstuk Berg op, berg af is een samenballing van VRIJ! Je kunt het lezen als een handleiding crisismanagement. Het heeft dezelfde flow als VRIJ!: het volgt de beweging van de transformatiecurve. Met tegenzin daal je af in het dal en steeds opgewekter kruip je er weer uit. Soms ook: sadder and wiser. Maar altijd beter.
Vrij! Leef je eigen leven is afgelopen vrijdag vrijgelaten.
En ligt vanaf vandaag in de boekhandel, is te bestellen, leverbaar.
Alle informatie vind je op de site van mijn uitgever, Uitgeverij Quist.
Vrij! Leef je eigen leven gaat over de golven van het leven.
En hoe daar mee om te gaan: soms zit het mee, soms zit het tegen.
Maar wat heet ‘tegen zitten’? Een crisis kan een blessing in disguise zijn.
Vrij! Leef je eigen leven verschijnt middenin de financiële crisis.
Een sleutelzin in Vrij! is: ‘De schat ligt op de bodem van het dal’.
Voor de volhouders heeft elke tegenslag een cadeau in petto.
Vrij! Leef je eigen leven is het cadeau dat ik vond.
Dit boek is wat ik – in vrijheid - te geven heb.
Ik hoop dat je het mooi vindt.
