Jezelf tegenkomen schijnt nogal heftig te zijn. Niet iets waar je op zit te wachten. Toch gebeurt het. Iedereen. Elke dag. En zeker ondernemende mensen. Want ondernemen doe je zelf. Niemand anders.
Ondernemende mensen zoeken contact. Ze stappen de wereld in en zeggen: hier ben ik, en dit wil ik. Voor jezelf beginnen betekent een ander ontmoeten. En in die ontmoeting kom je jezelf tegen.
Want de wereld zegt iets terug, of juist niet. En dan ligt de bal bij jou. Dan begint het spel. Dan komt het er op aan. Dan word je door de mensen om je heen uitgedaagd. Om jezelf te zijn.
De grootste uitdaging in dit leven is niet om het beter te doen dan anderen. Om te winnen. Het leven is geen wedstrijd. Er is maar een tegenstander, en dat ben je zelf. Jij en je eigen gedoe.
Je eigen gedoe is wat je tegenkomt als je gaat ondernemen. Er is geen betere en geen snellere route naar zelfkennis dan voor jezelf beginnen. Want de wereld houdt je gratis een spiegel voor.
En als je daar in durft te kijken, alles onder ogen wilt zien, ligt er een grote beloning voor je klaar. Jij zelf. Niet degene die je denkt dat je bent. Nee, degene die je werkelijk bent. Diep van binnen. Wie je in wezen bent.
Als je terugkijkt op de cruciale momenten in je leven, de ingrijpende wendingen…
Was er dan ooit sprake van gericht daar aan werken, van bewust organiseren?
Of was het eerder een kwestie van puur toeval, domme pech of stom geluk?
buiten in de zon lees ik het Paasverhaal
de klokken van de kerk beginnen te luiden
ik mijmer wat over opstanding en verrijzenis
dan begint het zachtjes te sneeuwen
tere vlokjes dwarrelen neer
verwonderd zit ik daar
tevreden en blij
Heel soms heb ik dat – dat ik me verbonden voel met alles en iedereen. De eerste keer was hoog in de bergen. Ik kom met de lift aan op een hoge bergkam en kijk om me heen. Voel me rustig en tevreden. Ontspannen. Voor het eerst heb ik het gevoel dat ík bepaal waar mijn skies naar toe gaan. Niet meer zo onhandig, niet meer zo bang. Dan dringt een wonderlijk gevoel tot me door. Ik voel mezelf daar staan, boven in de sneeuw. Maar ook op de bergtop aan de overkant. Op alle bergen om me heen – ik bén die bergen. Ik ben alles en overal. Dat is gek. Het zal de hoogte wel zijn, denk ik en ski naar beneden, harder dan ooit.
Een paar jaar later gebeurt het me weer. Nu op een zaterdagochtend in de supermarkt. Ik sta in de rij voor de kassa. Twaalf kassa’s open, en nog vijf volle winkelwagens voor me. M’n kinderen gebruiken de kassahekjes als klimrek. Ik sta daar en kan niets anders doen dan me er aan overgeven, en wachten. Wat een rust eigenlijk. Even niets, helemaal niets. Eigenlijk heerlijk na een veel te drukke week in een veel te druk leven. Ik wacht en kijk wat rond. Naar al die andere wachtende mensen, met al hun boodschappen. Ik kijk er naar, er langs, er over. En dan gebeurt er iets geks. Ik ben ineens overal in de winkel. In mijn eigen rij, in de andere rij. Ik voel me een worden met al die rijen. Een en hetzelfde. Aangesloten op iets wat boven die al die winkelwagens hangt, opgenomen in iets veel groters. Een groter geheel. Even voel ik me samen, verbonden met alles en iedereen.
Ondertussen staat bij mijn kassa een haveloze oude man de rij op te houden. Hij heeft niet genoeg geld bij zich. Het kassameisje is geduldig maar beslist: als hij niet alles kan betalen moet hij boodschappen terugleggen. Maar de man kan niet kiezen, hij heeft alles nodig. Het duurt nu al minutenlang. Iedereen staat erbij, en kijkt ernaar. Ik voel een combinatie van irritatie en gêne opkomen. En ik doe niets. Dan vraagt de man voor me, type sportschoolhouder met gouden ketting, aan de kassière hoeveel de oude man tekort komt – en past het cash bij. Iedereen haalt opgelucht adem. En daar sta ik dan, met al mijn verbondenheid met alles en iedereen. Nu nog iets mee doen…
(Dit verhaaltje is al zeven jaar oud, het staat ook in Zin! - het is een belevenis van nog veel langer geleden, en nog even actueel)
Wanneer je je dromen najaagt kom je jezelf tegen. Het meest enge èn het meest gave wat je kan gebeuren. Kom je jezelf niet tegen, dan was het niet je ultieme droom – doe je dat wel, dan krijg je een extra opbrengst waar je niet om vroeg.
Die extra opbrengst is wat het leven zo bijzonder maakt, het aanboren van je ongebruikte potentieel. Je vermoedt die potentie, daar droom je van, en je bent er bang voor - je ziet ziet het bij anderen en je bent er jaloers op.
Je verveelt je en gaat anderen vervelen, je ergert je en je wordt een ergernis voor anderen - tot je gaat doen wat goed voelt: je zelf zijn en voluit leven. Je boort een kracht aan waarnaar je verlangde, en waar je bang voor was.
Soms is het nodig om ver van huis te gaan. Weg uit het comfortabele leventje. Weg van de 13e maand, de bonus en de leasebak. Achter je laten wat je hebt opgebouwd. Omdat je wel voelt: hier ga ik mezelf niet tegenkomen.
Er is niets waar we zo naar verlangen als ons zelf. En gek genoeg zien we de ander er vaak voor aan. De ander, die ons leven compleet gaat maken. En waar je vervolgens afhankelijk van wordt. En aan gaat ergeren. Je dood ergeren.
Soms moet je die ander helemaal zat worden voor je gaat begrijpen dat je niet die ander zoekt maar jezelf. En dat je geen aandacht van die ander wilt, maar van jezelf. ‘Luister naar me! Begrijp me dan… Allemaal noodkreten – van jezelf, jouw zelf.
Via die ergerlijke ander kom je bij terecht bij zichzelf. Samen iets engs ondernemen kan dat proces versterken en versnellen. Als je zoiets aangaat kun je je niet meer verstoppen. Alles komt boven.
Vooral waar je er geen zin meer in hebt. Het is onontkoombaar. En daar sta je dan. Naakt. Met al je twijfels. En kwetsbaarheid. En boosheid. En woede. En vooral machteloosheid.
En als dat allemaal tevoorschijn is gekomen, en je zelf het gevoel hebt dat er niets meer over is, dan gebeurt er iets bijzonders. In dat niets voel je iets waar je al die tijd naar verlangt hebt, en niet kon vinden. Je zelf, je eigenste zelf.
Dan ben je thuis. Thuis bij jezelf.
Deel van de lofrede op Hans en Nel van De Berghut, uitgesproken bij de lancering van hun boek Het Geheim van de Berghut op 21 november 2012.
‘Er is één theorie, en die vind ik zelf wel heel mooi: dat wij misschien een soort reservaat zijn, een natuurpark; en dat buitenaards leven ons keurig netjes in de gaten houdt – die kijken via een soort televisieprogramma wat wij hier allemaal aan het uitvreten zijn. Dat vind ik wel een prettige manier om er mee om te gaan.’
Dat zegt Robbert Dijkgraaf – de beroemdste professor van Nederland, ter afsluiting van de eerste De Wereld Draait Door University – over de mogelijkheid van nog ander, buitenaards leven in de kosmos.
Daar word ik nou blij van.
Vier jaar na het verschijnen van VRIJ! Leef je eigen leven is het zover. Het boek VRIJ! is zelf vrij. Vrij van banden die binden. Vrij om te gaan en vrij om zich te verspreiden.
VRIJ! begint een tweede leven. Eigenlijk een nieuw leven. VRIJ! is vier jaar en loopt nu zelf. Staat op eigen benen. Want de uitgeefovereenkomst is beëindigd. En dat ga je merken.
Je kunt VRIJ! nu GRATIS downloaden en lezen op je scherm (klik hier voor de pdf). Net als Zin! Leidinggeven aan jezelf en anderen. Dat is inmiddels duizenden keren binnengehaald en gedeeld. En nu komt VRIJ! erbij.
VRIJ! Leef je eigen leven gaat over het nut van crisis, en transformatie als de opbrengst daarvan. Het leven gaat bergop en bergaf. Die weg omhoog en omlaag zit ook in dit boek. Het begint op een top en gaat naar een dal. Om van daaruit naar een volgende, hogere top te klimmen. Dat is ontwikkeling, dat is vooruitgang. Dat heet transformatie. Soms is daar een crisis voor nodig. Waar je beter uit kunt komen.
VRIJ! Leef je eigen leven is een zoektocht naar vrijheid in het dagelijks leven. Het is persoonlijk en openhartig. Grote vrolijkheid en diepe ellende wisselen elkaar af. Lachen en huilen liggen dicht bij elkaar. Geschreven met humor en de nodige zelfspot. Voel je vrij om in te stappen waar jij wilt: het is jouw boek.
‘Beter nog dan het vorige boek. De schrijver had er duidelijk zin in. Het spelplezier spat van de pagina’s af. Een bevrijdend boek. Zinnig, en nergens zwaarwichtig.’ – Harry Starren, algemeen directeur de Baak, Management Centrum VNO-NCW
‘Zelden iets gezien dat zo overtuigend het hart van het leraarschap raakt. De tekst blijft boeien door de hoogst alerte en analytische geest van de auteur die eindeloos veel uitdagingen blijkt te kunnen vinden om zijn opdracht te vervullen: trachten het gewone leven te begrijpen.’ – Prof. Luc Stevens, hoogleraar orthopedagogiek, directeur NIVOZ, denktank voor onderwijs
Bij de opening van de K I K K E K I E K J E S fototentoonstelling.
De vrouw en het hondje van de foto aan de Hofvijver waren er ook.
Maar toen ik de foto maakte kenden we elkaar niet - het zit zo:
Ruim twee jaar later liep ze ineens door onze straat -
waar ze nooit komt - samen met haar hondje…
Ik zat stomverbaasd naar buiten te kijken,
liep naar de deur en vroeg: ‘Heb je even?’
Ik liet haar de foto zien… En ze was het.
Door te oordelen, door iets van een ander te vinden, beperk je je zicht op die ander. Of het nou een positief of een negatief oordeel is, dat maakt niet uit. De ander is bijvoorbeeld leuk, of goed, of mooi, of fantastisch. Of vervelend, naar. Maar die ander is van alles! En je beperkt je beeld van de ander tot je oordeel over die ander. Waarmee je de ander per definitie tekort doet omdat je de ander niet meer als een geheel met heel veel kanten kunt zien.
Als je iemand heel aardig vindt, of helemaal okee, dan is het best lastig om er iets minder aardigs aan op te merken. Want dat past niet in het plaatje dat je van die ander gemaakt hebt. Hetzelfde geldt andersom: iemand deugt niet – en kan dan ook weinig goeds meer doen. Door het plaatje dat je erop geplakt hebt. Op die sticker staat: Beperkt zicht!
Om het verschil tussen waarnemen, oordelen en voelen te ervaren kun je het weer gebruiken. Bijvoorbeeld zonneschijn.
‘De zon schijnt,’ of: ‘De zon schijnt niet’ is een waarneming. Het doet (nog) niets met je, het is gewoon zo.
‘Goed dat de zon schijnt!’ of: ‘K… dat de zon niet schijnt!’ is een oordeel. Dat kun je ook voelen in je lijf. Je voelt waarschijnlijk iets samentrekken.
‘Fijn dat de zon schijnt’ of ‘Jammer dat de zon niet schijnt’ is de uitdrukking van een gevoel. Je voelt je blij of teleurgesteld. En misschien voel je in je lijf iets open gaan.
Het is je ego dat zich van oordelen bedient: ‘Ik oordeel, dus ik besta.’ Om zich te onderscheiden – wat zomaar kan uitlopen op afscheiden. Want oordelen vernauwt. Het vernauwt het zicht op de ander. Eigenlijk zie je de ander niet meer. Je kijkt naar het beeld dat je van die ander gemaakt hebt. Je relatie bestaat op een gegeven moment uit de oordelen die je over elkaar hebt. Goed mens, fantastische kerel, klootzak, lul, toffe peer, lieverd, trut, ect. En we raken in verwarring als dat beeld niet klopt: de lieverd kan niets fout doen, en de klootzak kan niets goed doen.
Daar komt nog bij dat de meeste oordelen ook nog projecties zijn. Spiegelingen, die vooral iets zeggen over degene die oordeelt. Look who’s talking. En kinderen weten het: ‘Wat je zegt ben je zel-luf..!’
(Wordt vervolgd)
Commercial break.
All Missing Pieces gaat toeren. Ze spelen door het hele land*.
*) Klik in deze link ‘All Missing Pieces’ aan voor de agenda)
Twee maanden lang, van september tot begin oktober.
Inmiddels zeventien 18 optredens in evenveel steden.
Het barst los op vrijdag 9 september in Nijmegen.
Je kunt erbij zijn. Meestal gratis en voor niets.
‘Waar is het feestje? Bij jou is het feestje!’
